X
9 okunma

‘Korkmayın! Ben namuslu adamım’

ABONE OL
Ocak 6, 2022 00:03
0

BEĞENDİM

ABONE OL

NECATİ TONGA-KARAR

Ahmed Midhat Efendi’nin oğlu Kâmil Yazgıç, bundan tam seksen yıl evvel (1940), babasıyla ilgili anılarını Tan gazetesinde yaklaşık bir ay süren bir tefrika hâlinde yayımlar. Yayımlandığı devirde edebiyat etraflarında dikkat çeken bu yazı dizisi, tefrikanın bitişinin akabinde tıpkı yıl Ahmed Midhat Efendi -Hayatı ve Hatıraları- ismiyle Tan Matbaası’nda kitap olarak basılır. Ne var ki ortadan geçen seksen yılda bu kitabın yeni bir baskısı yapılmaz. İsmail Alper Kumsar, bahsi geçen kitabı titiz bir edisyonla tekrar edebiyat dünyasının gündemine soktu. Lakin bu sefer kitabın ismi Ahmed Midhat Efendi -Hayatı ve Hatıraları- değil Babam Ahmed Midhat Efendi’ydi. Kumsar, önsözde bu isim değişikliğine münasebet olarak ismin, içeriği tam olarak yansıtmadığını, mevcut ismin Ahmed Midhat’ın kendisinin kaleme aldığı anılar intibaını uyandırdığını, meğer yapıtta Yazgıç’ın müşahedeleri ve birikiminin öne çıktığını belirtiyor.
Aktar çıraklığından gazete patronluğuna uzanan bu sıra dışı hayatta hem gençlerimiz hem de aydınlarımız için örnek alınacak birçok konu var. Ahmed Midhat, aktar dükkânında karın tokluğuna çalıştırılıp her gün dayak yiyen bir çırakken, okuma yazma bilenlere imrenerek dükkân komşusu Hacı İbrahim’den kendisine okuma yazma öğretmesini ister. Ustası, mesai saatlerinde okuma yazma öğrenmesine müsaade vermediği için onca çalışmanın üzerine iş çıkışlarında okuma yazma öğrenir.

Yazgıç’ın aktardığına nazaran Ahmed Midhat; Çerkesçe, Arapça, Farsça ve Fransızcayı ana lisanı üzere konuşup, okuyup, yazmakla birlikte İngilizce, İtalyanca, Bulgarca, Latince ve Yunancayı da okur, anlar ancak ‘sadece’ uygun konuşamazmış. Ahmed Midhat’ın kütüphanesi bahsi geçen lisanlarda yazılmış yapıtlarla doluymuş. Beykoz’daki çiftliğe her hafta dünyanın çeşitli yerlerinden, kocaman paketler hâlinde kitaplar, mecmualar, gazeteler gelirmiş.

II. Meşrutiyet’ten sonra pek çok insan, saraya verdiği jurnallerin ortaya çıkacak olmasından korkarak paniğe kapılır. Sultan Abdülhamid’le münasebeti nedeniyle daima kuşkuyla bakılan Ahmed Midhat çocuklarına şu kelamları söyler: “Korkmayın, çocuklarım… Ben namuslu adamım. Bu memlekete yeterlilikten öteki hiçbir şey yapmadım!” Nitekim de jurnal çuvalları içinden Ahmed Midhat imzasını taşıyan, namuslu bir vatandaşa leke süren tek jurnal çıkmaz. Yazgıç’ın aktardığına nazaran Ahmed Midhat, bu durumu nedeniyle İttihatçı olmadığı hâlde İttihatçılardan bakanlık teklifi almıştır.

Kamil Yazgıç

II. Meşrutiyet’in ilanını müteakip, İttihatçı sürgünler İstanbul’a döner. Avrupa’ya firar edenler de birer birer vatana dönmeye başlar. Her yerde İttihat ve Terakki kulüpleri açılır. Kâmil Yazgıç’ın içinde bulunduğu birçok genç ‘yeşil çuha örtülmüş masa başında Kuran-ı Kerim’e el basarak ve tabanca ile hançere karşı ahdederek’ İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne dâhil olur. Her tarafta mitingler yapılır ateşli nutuklar atılır. Lakin evvelce beri İttihatçılara sıcak bakmayan Ahmed Midhat onları heyecanlı gençler olarak görür.

Ahmed Midhat’ın fiziki özelliklerinden hayat görüşüne pek çok bilgiye yer veren bu kitapta muharrir belirli bir kronoloji gözetmeksizin sohbet havası içinde hatırlayabildiklerini aktarmış. Yapıttaki bilinmeyen sözler (bunlar çok azdır) dipnotta gösterilmiş, kitapta bahsi geçen şahıslara dair oldukça görsel kullanılmış. Kitabın birinci baskısında bulunmayan on iki yazı ek olarak verilmiş. Kâmil Yazgıç’ın Vakit’te yayımladığı bu yazılar Ahmed Midhat’ın etrafındaki bireyler hakkında değerli bilgiler sunuyor.  

SAVAŞIN ANADOLU’YA ARMAĞANI 50 BİN KİTAP

Ahmed Midhat’ın lisanlara destan kütüphanesinin akıbeti ise hayli farklı. Yazgıç, kitapta, I. Dünya Savaşı sırasında Ahmed Midhat Efendi’nin çiftliğinin işgal edilişini de anlatılıyor. Çiftliğe gelen kumandan, kitapların bulunduğu deponun 24 saat içinde boşaltılmasını ister. İçinde 50 bin ciltten fazla kitap bulunan deponun 24 saatte boşaltılması mümkün olmadığı için Kâmil Yazgıç, kumandana: “Bu kitapların hepsini, buradaki asker kardeşlerime armağan ediyorum!” der. Bu kelam üzerine kumandan kitapları askerlere dağıtır ve kitaplar, o askerler tarafından memleketin, içine posta bile girmeyen köylerine kadar götürülür.

 

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.